علل و انواع آسیب لاستیک

 اهمیت بازرسی تایر به‌عنوان ضامن ایمنی

تایر خودرو، تنها نقطه تماس با جاده و مهم‌ترین عامل در ایمنی و عملکرد خودرو است. هرگونه آسیب یا صدمه به آن، می‌تواند عملکرد خودرو را مختل و خطرآفرین باشد. بررسی منظم لاستیک‌ها، علاوه بر بهبود راندمان، علائم خرابی لاستیک ماشین را در مراحل اولیه نمایان می‌سازد.

آسیب‌های تایر به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند: سایش نامنظم (ناشی از نگهداری)، آسیب‌های ساختاری (ناشی از ضربه) و تخریب مواد (ناشی از سن و محیط). در این مقاله، شایع‌ترین این آسیب‌ها را بررسی می‌کنیم.

۱. علائم سایش نامنظم لاستیک (مشکلات نگهداری و تعلیق)

سایش نامنظم معمولاً نشان‌دهنده نقص در تنظیمات خودرو یا عدم نگهداری صحیح است و به ندرت ناشی از خود تایر است:

سایش یک طرفه لاستیک

• توضیح: آج تایر تنها در یک سمت (داخلی یا خارجی) ساییده می‌شود.

• علت اصلی: تنظیم نبودن زوایای کمبر (Camber) و کستر (Caster) در سیستم تعلیق خودرو. این مشکل می‌تواند ناشی از ضربه به شاسی یا جدول باشد.

• اقدام: نیاز به تنظیم زوایای چرخ‌ها و بالانس لاستیک‌ها (توسط متخصص).

سایش مرکزی یا لبه‌ها

• سایش مرکزی: بیشترین ساییدگی در مرکز آج رخ می‌دهد.

• علت: فشار باد بیش از حد مجاز (Over Inflation) که باعث می‌شود تایر مانند یک بادکنک بیش از حد باد شده، بیشتر از مرکز با جاده در تماس باشد.

• سایش لبه‌ها (شانه): بیشترین ساییدگی در دو طرف آج رخ می‌دهد.

• علت: فشار باد کمتر از حد مجاز (Under Inflation) که باعث می‌شود لبه‌های تایر بیشترین فشار را تحمل کنند.

سایش پاشنه و پنجه (Heel & Toe Wear) (H3)

• توضیح: در این حالت، بلوک‌های آج در یک جهت تیزتر از جهت دیگر می‌شوند (شبیه دندانه‌های اره).

• علت: این نوع سایش نشان‌دهنده نیروهای مختلفی است که بر آج تایر وارد می‌شوند، معمولاً ناشی از تنظیمات نادرست سیستم تعلیق و رانندگی طولانی در سرعت‌های بالا.

۲. آسیب‌های ساختاری و علل پارگی (ضربه و برخورد)

این آسیب‌ها معمولاً به صورت ناگهانی رخ می‌دهند و ایمنی خودرو را به‌طور جدی تهدید می‌کنند:

برآمدگی دیواره (دو پوسته شدن) و علت پارگی لاستیک از بغل

• توضیح: یک برآمدگی (مانند حباب) در دیواره جانبی تایر ظاهر می‌شود که در ایران به آن دو پوسته شدن لاستیک نیز می‌گویند.

• علت: ضربه شدید به دیواره تایر (مانند برخورد با جدول یا گودال با سرعت بالا). این ضربه باعث پارگی سیم‌ها و بافت‌های داخلی (کورد) تایر می‌شود. نادیده گرفتن این برآمدگی، ریسک پارگی لاستیک از بغل یا ترکیدگی تایر را به‌شدت افزایش می‌دهد.

• فرو رفتگی دیواره: تورفتگی‌های کوچک در دیواره تایر که گاهی در محل همپوشانی لایه‌های تایر ایجاد می‌شوند، معمولاً بی‌خطر هستند، اما باید توسط متخصص بررسی شوند.

بریدگی، سوراخ و سیم زدن لاستیک

• بریدگی: ناشی از اجسام تیز خارجی (سنگ، شیشه) است. اگر بریدگی عمیق باشد، ساختار داخلی تایر آسیب می‌بیند.

• سوراخ/پنچری: ناشی از میخ یا اشیاء ریز در آج تایر.

• علت سیم زدن لاستیک: سیم زدن لاستیک (بیرون زدن سیم‌های لایه‌های داخلی) نشان‌دهنده از بین رفتن کامل آج در یک ناحیه به دلیل سایش شدید یا نامنظم است که نیاز به تعویض فوری دارد.

۳. آسیب‌های ناشی از زمان و محیط (ترک و شکنندگی)

علت ترک خوردن لاستیک خودرو چیست؟

• توضیح: ظاهر شدن ترک‌های ریز و درشت بر روی دیواره جانبی و بین شیارهای آج.

• علت اصلی: سن لاستیک (تخریب مواد اولیه تایر به مرور زمان)، قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور خورشید (UV) و مواد شیمیایی.

• علت شکستن لاستیک خودرو: شکستن یا شکنندگی در لاستیک نیز معمولاً نتیجه نهایی ترک‌خوردگی‌های عمیق و کهنه شدن مواد تایر است که خاصیت الاستیکی خود را از دست داده و در اثر فشار یا ضربه، به‌جای خم شدن، می‌شکند.

۴. راهکارها و پیشگیری از آسیب تایر

با رعایت چند نکته ساده، می‌توانید عمر تایر را افزایش داده و از وقوع حوادث جلوگیری کنید:

• تنظیم فشار باد: مرتباً (حداقل ماهانه) فشار باد تایرها را بر اساس میزان توصیه شده توسط سازنده خودرو تنظیم کنید.

برای کسب اطلاعات کامل در مورد جدول استاندارد و روش صحیح تنظیم باد، حتماً به راهنمای کامل تنظیم باد لاستیک؛ سر بزنید.

• جابه‌جایی تایرها (Rotation): تایرها را در فواصل زمانی منظم جابه‌جا کنید (از جلو به عقب) تا سایش یکنواخت حاصل شود.

• بررسی سیستم تعلیق: در صورت مشاهده هرگونه سایش نامنظم، سریعاً به مراکز تخصصی برای تنظیم زوایای چرخ‌ها و بالانس مراجعه کنید.

برای اطلاعات بیشتر درباره سیستم تعلیق خودرو،  مقاله انواع سیستم تعلیق خودرو و تفاوت عملکرد آن‌ها بررسی کنید. 

• رانندگی صحیح: هنگام عبور از موانع (مانند سرعت‌گیر یا جدول) با سرعت بسیار آهسته و در مسیر مستقیم حرکت کنید.

توصیه تخصصی هایپرتایر: برای مشاوره در مورد وضعیت تایرها و نصب و  بالانس تخصصی خودرو، می‌توانید به مراکز خدمات در شرق و غرب تهران ما مراجعه کرده یا از خدمات نصب و بالانس سیار لاستیک در تهران و شهر کرج استفاده نمایید.