فرمان برقی یا سیستم EPS در خودرو به چه معناست؟

1. فرمان برقی یا سیستم EPS چیست؟

EPS مخفف چیست؟ EPS مخفف عبارت Electronic Power Steering به معنای "فرمان کمکی الکترونیکی" یا همان فرمان برقی است. این سیستم یک فناوری نوین در خودروهای مدرن است که وظیفه دارد نیروی کمکی لازم برای چرخاندن فرمان را تأمین کند تا راننده برای هدایت خودرو (مخصوصاً در سرعت‌های پایین و هنگام پارک) متحمل نیروی زیادی نشود.

الف) تفاوت اساسی EPS با فرمان هیدرولیک

• فرمان هیدرولیک: برای تأمین نیروی کمکی از یک پمپ هیدرولیک که توسط موتور خودرو تغذیه می‌شود و نیازمند روغن هیدرولیک است، استفاده می‌کند.

• فرمان برقی (EPS): نیروی کمکی را از یک الکتروموتور DC تأمین می‌کند و فاقد پمپ، شلنگ و روغن هیدرولیک است. این تفاوت، مزایای متعددی را در پی دارد.

 ب) مزایای کلیدی سیستم EPS

سیستم فرمان برقی به دلیل حذف قطعات مکانیکی و وابستگی به موتور، مزایای چشمگیری نسبت به هیدرولیک دارد:

• کاهش مصرف سوخت: حذف پمپ هیدرولیک باعث می‌شود بخشی از توان موتور صرف تأمین نیروی آن نشود.

• وزن کمتر: حذف قطعات سنگین هیدرولیک باعث کاهش وزن کلی خودرو می‌شود.

• فرمان‌پذیری متغیر: این سیستم می‌تواند میزان نرمی فرمان را بر اساس سرعت خودرو تغییر دهد (در سرعت بالا سفت‌تر و در سرعت پایین بسیار نرم).

۲. چراغ EPS چیست و علت روشن شدن آن چیست؟

چراغ EPS چیست؟ علامت EPS در خودرو معمولاً به شکل یک فرمان یا غربیلک فرمان (که ممکن است در کنار آن علامت تعجب یا یک فلش قرار داشته باشد) در صفحه کیلومتر نمایش داده می‌شود. روشن شدن این چراغ نشان‌دهنده نقص در عملکرد سیستم فرمان برقی است.

الف) علائم هشدار دهنده نقص EPS

زمانی که چراغ EPS روشن می‌شود، راننده یکی از علائم زیر را تجربه می‌کند:

• سفت شدن ناگهانی فرمان: فرمان به حالت دستی (Manual) تغییر وضعیت داده و چرخاندن آن به نیروی زیادی نیاز دارد.

• قطع شدن کمک برقی: فرمان در یک جهت (مثلاً فقط به چپ) سخت‌تر از جهت دیگر می‌چرخد.

ب) علت روشن شدن چراغ EPS در برلیانس و سایر خودروها

چون سیستم EPS کاملاً برقی است، دلایل اصلی روشن شدن چراغ مربوط به مشکلات الکتریکی و سنسورها است:

1. نقص در سنسور گشتاور: مهم‌ترین عامل. این سنسور میزان نیروی وارده از دست راننده را می‌سنجد و در صورت خرابی، واحد کنترل (ECU) نمی‌تواند میزان کمک مورد نیاز را تشخیص دهد.

2. نقص در سنسور سرعت خودرو (VSS): اگر EPS از سرعت خودرو مطلع نشود، نمی‌تواند میزان کمک را تنظیم کند و چراغ هشدار روشن می‌شود.

3. مشکلات برقی و فیوز: قطعی برق ورودی به موتور برقی یا سوختن فیوز مربوط به سیستم EPS.

4. خرابی موتور الکتریکی: نقص یا سوختن موتور الکتریکی که نیروی کمکی را تولید می‌کند.

5. مشکل در ECU: واحد کنترل الکترونیکی سیستم فرمان برقی دچار مشکل شده است.

اگر فرمان برقی خودروی شما سفت شده و نیاز به بررسی دارد، قبل از هر اقدامی حتماً وضعیت تایرهای خود را نیز بررسی کنید. برای اطمینان از سلامت تایرها، راهنمای جامع تنظیم باد لاستیک خودرو را مطالعه کنید.

۳. اجزای اصلی سیستم فرمان برقی

سیستم EPS از سه بخش اصلی تشکیل شده که هماهنگی بین آن‌ها برای عملکرد صحیح فرمان ضروری است:

• سنسور گشتاور (Torque Sensor): وظیفه تشخیص جهت و میزان نیرویی که راننده به فرمان وارد می‌کند.

• واحد کنترل الکترونیکی (ECU/Microcontroller): مغز سیستم است که سیگنال‌های سنسور گشتاور و سنسور سرعت را پردازش کرده و دستور لازم را برای اعمال نیروی کمکی به موتور ارسال می‌کند.

• موتور الکتریکی: نیروی کمکی مورد نیاز را تولید کرده و آن را از طریق چرخ‌دنده‌ها به ستون فرمان اعمال می‌کند.

۴. نکته ایمنی در صورت روشن شدن علامت EPS در خودرو

اگر در حین رانندگی علامت EPS در خودرو شما روشن شد و فرمان سفت شد، نباید دچار وحشت شوید. گرچه رانندگی سخت‌تر می‌شود، اما اتصال فیزیکی فرمان به چرخ‌ها قطع نشده است.

• اقدام فوری: سرعت خود را کاهش داده و در مکانی امن پارک کنید.

• بازنشانی (Reset): در برخی موارد، خاموش و روشن کردن مجدد خودرو پس از چند دقیقه می‌تواند سیستم را Reset کند و چراغ را خاموش نماید.

• مراجعه به متخصص: اگر چراغ روشن باقی ماند و فرمان همچنان سفت بود، با احتیاط و سرعت پایین به نزدیک‌ترین تعمیرگاه متخصص مراجعه کنید.

برای حفظ ایمنی و عملکرد بهتر سیستم تعلیق، مطمئن شوید که تایر مناسبی نصب کرده‌اید. برای انتخاب لاستیک باکیفیت و استاندارد می‌توانید به هایپرتایر مراجعه کنید.